สำนวนไทยหมวดหมู่ ม. แม่สายบัวแต่งตัวค้าง
แม่สายบัวแต่งตัวค้าง หมายถึง
สำนวน “แม่สายบัวแต่งตัวค้าง” หมายถึง หญิงสาวที่แต่งตัวสวยงามรอชายหนุ่มมารับออกบ้านไปเที่ยวหรือออกงาน แต่ต้องรอเก้อเพราะเขาไม่มาตามนัด
เปรียบเสมือนสายบัวที่ถูก “แต่งตัว” (เตรียม) จนสวยงามพร้อมแกงแล้ว แต่ต้องถูกทิ้งไว้ “ค้าง” เพราะยังหาวัตถุดิบหลัก เช่น เนื้อสัตว์ มาปรุงอาหารไม่ได้ ทำให้การเตรียมการนั้นเสียเปล่า กล่าวคือ “หญิงสาวที่แต่งตัวรอให้ผู้อื่นออกมารับออกนอกบ้าน หรือแต่งตัวรับแขกแล้วเขาไม่มาตามนัด” นั่นเอง
ที่มาของสำนวน
มาจากชีวิตในครัวเรือนไทยโบราณ โดยอ้างอิงจากการเตรียมผักชนิดหนึ่งคือ “สายบัว” ในสมัยก่อน หากจะนำสายบัวมาแกงส้มหรือทำอาหารอื่น ๆ แม่บ้านจะต้องนำสายบัวมา “แต่งตัว” ก่อน ซึ่งหมายถึงกระบวนการล้าง หัก และลอกเอาส่วนที่เป็นสีดำหรือส่วนที่ไม่ดีออกอย่างพิถีพิถัน เพื่อให้ได้สายบัวที่สวยงามเขียวใส พร้อมสำหรับการปรุงอาหาร การเตรียมสายบัวนี้จึงเปรียบเสมือนการแต่งตัวรอท่า อย่างตั้งใจ แต่เนื่องจากอาหารจานอร่อยต้องมีวัตถุดิบหลักอย่างปลากุ้งหรือเนื้อสัตว์ หากวันใดที่แม่บ้านได้แต่งสายบัวจนเสร็จสวยงามแล้ว แต่กลับหาวัตถุดิบหลักที่ตั้งใจไว้ไม่ได้ ตามที่คาดหวัง การเตรียมสายบัวนั้นก็จะ ค้างคา อยู่ในครัว ยังไม่ถูกนำไปปรุงอาหาร
ด้วยเหตุนี้ ภาพของการเตรียมการอย่างงดงามแต่ต้องหยุดชะงักและไร้ประโยชน์ เพราะขาดองค์ประกอบสำคัญ (คือวัตถุดิบหลัก) จึงถูกนำมาเปรียบเปรยถึง หญิงสาว ที่ได้ แต่งองค์ทรงเครื่องอย่างสวยงามเต็มที่ เพื่อรอ ชายหนุ่ม มารับไปออกงานหรือตามนัด แต่เมื่อชายหนุ่มไม่มาตามสัญญา การแต่งตัวที่บรรจงสร้างขึ้นนั้นก็กลายเป็น การค้างเก้อ ไปโดยปริยาย ทำให้เสียเวลาและเสียความรู้สึกไปเปล่า ๆ เหมือนสายบัวที่ถูกแต่งไว้แล้วแต่ไม่ได้ถูกนำไปแกงนั่นเอง
ตัวอย่างการใช้สำนวน
- คุณนายเพิ่งจะบ่นว่าลูกสาวถูกคู่หมั้นทิ้งให้นั่งรอหน้าบ้านสองชั่วโมงเต็ม ๆ เลยกลายเป็นแม่สายบัวแต่งตัวค้างไปอีกราย
- เมื่อคืนฉันแต่งหน้าทำผมอย่างดี เตรียมไปงานแต่งเพื่อน แต่เจ้าบ่าวเจ้าสาวประกาศเลื่อนกะทันหันก่อนเริ่มงานแค่ครึ่งชั่วโมง ฉันเลยเป็นแม่สายบัวแต่งตัวค้างต้องนั่งกินข้าวคนเดียว
- เธอทุ่มเทอ่านหนังสือเตรียมสอบชิงทุนไปต่างประเทศนานถึงสองปี แต่พอถึงวันสอบจริง ทางหน่วยงานกลับประกาศยกเลิกโครงการ ทำให้ความตั้งใจทั้งหมดกลายเป็นแม่สายบัวแต่งตัวค้างไปเสียแล้ว
- ทีมเราเตรียมพรีเซนเทชันนี้มาอย่างอลังการ หวังจะได้รับงบประมาณเต็มที่ แต่ผู้บริหารกลับแจ้งว่ายกเลิกโปรเจกต์ไปแล้ว กลายเป็นว่าพวกเราทำตัวเป็นแม่สายบัวแต่งตัวค้างกันหมด
- เขาไปทำงานต่างประเทศ บอกว่าจะกลับมาขอเธอแต่งงานสิ้นปีนี้ แต่ผ่านมาสองปีก็ยังไร้วี่แวว ป่านนี้เธอคงเป็นแม่สายบัวแต่งตัวค้างที่ใจสลายไปแล้ว