สำนวนไทยหมวดหมู่ ย. ยกภูเขาออกจากอก
ยกเมฆ หมายถึง
สำนวน “ยกเมฆ” หมายถึง การกุเรื่องขึ้นมาเอง, การนึกเดาเอาเองโดยไม่มีหลักฐาน หรือการสร้างเรื่องโกหกเพื่อให้คนอื่นหลงเชื่อ เปรียบเสมือนการนั่งมองก้อนเมฆบนท้องฟ้าแล้วจินตนาการไปเองว่าเป็นรูปทรงต่างๆ ตามใจชอบ ทั้งที่ก้อนเมฆนั้นไม่มีรูปร่างที่แน่นอนและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา กล่าวคือ “กุเรื่องขึ้น, คาดเอา, เดาเอาเอง” นั่นเอง
ที่มาของสำนวน
มาจากวิชาโหราศาสตร์และตำราพิชัยสงครามในสมัยก่อน หมอดูหรือผู้ทำพิธีจะสังเกตลักษณะการเคลื่อนตัวและรูปร่างของก้อนเมฆเพื่อทำนายทายทักโชคลาภหรือเหตุการณ์ล่วงหน้า (เรียกว่าการ “ยก” เอาลักษณะเมฆมาตีความ) แล้วถือเอาเป็นนิมิตทำนายว่าดี หรือร้ายเช่น ถ้าเห็นเมฆเป็นรูปคนหัวขาด หรือแขนขาขาด เป็นนิมิตไม่ดี ไม่ควรยกทัพ
ต่อมาจึงนำมาเปรียบเปรยถึงคนที่พูดจาเลื่อนลอยไม่มีที่มาที่ไป เหมือนคนที่นั่งมองท้องฟ้าแล้วจินตนาการเอาเองว่าเมฆเป็นรูปนั้นรูปนี้ตามใจชอบ เพื่อหลอกล่อให้คนอื่นเชื่อตามเรื่องที่ตนสร้างขึ้นครับ
ตัวอย่างการใช้สำนวน
- ข้อมูลที่เขาเอามาโต้แย้งในสภานั้นเป็นเรื่องยกเมฆทั้งนั้น เพราะไม่มีเอกสารอ้างอิงหรือแหล่งข่าวที่เชื่อถือได้เลย
- อย่าไปปักใจเชื่อพวกมิจฉาชีพที่ชอบยกเมฆ เรื่องผลกำไรมหาศาลเพื่อหลอกให้เราเอาเงินไปลงทุน
- พยานคนนี้ทำท่าทางมีพิรุธ คาดว่าคำให้การทั้งหมดน่าจะเป็นการยกเมฆ เพื่อช่วยให้ผู้ต้องหาพ้นผิด
- เรื่องที่เขาเล่าว่าเคยไปเที่ยวดวงจันทร์กับมนุษย์ต่างดาวน่ะเหรอ ฟังดูก็รู้ว่ายกเมฆมาหลอกเด็กชัดๆ
- นักข่าววิจารณ์ว่าบทความนี้เขียนขึ้นจากการยกเมฆของผู้เขียนเอง โดยไม่ได้ลงไปสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้องจริงๆ