คำพังเพยไทยหมวดหมู่ ม. มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ
มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ หมายถึง
คำพังเพย “มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ” หมายถึง คนที่ไม่ยอมช่วยทำหน้าที่หรือช่วยทำงานส่วนรวม แต่กลับทำพฤติกรรมขัดขวาง ทำให้การทำงานนั้นลำบากหรือล่าช้าลงกว่าเดิม
เปรียบเสมือนการนั่งอยู่บนเรือลำเดียวกัน แทนที่จะช่วยใช้ไม้พายช่วยกันจ้ำให้เรือแล่นไปข้างหน้า กลับนั่งอยู่เฉย ๆ แล้วยังเอาเท้าลงไปรา (แกว่ง) ในน้ำ ซึ่งจะสร้างแรงต้านทำให้เรือแล่นช้าลงและคนพายคนอื่นต้องเหนื่อยมากขึ้น กล่าวคือ “ไม่ช่วยทำงานแล้วยังขัดขวางการทำงานของผู้อื่น” นั่นเอง
ที่มาของคำพังเพย
มาจากการเปรียบเทียบวิถีชีวิตของคนไทยในสมัยก่อนที่ผูกพันกับการเดินทางทางน้ำเป็นหลัก โดยเฉพาะการนั่งเรือพายลำเดียวกันเพื่อไปยังจุดหมาย ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางไปค้าขายหรือการไปทำบุญ การที่เรือจะเคลื่อนที่ไปข้างหน้าได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพนั้น ทุกคนที่นั่งอยู่ในเรือจำเป็นต้องช่วยกันออกแรงพายไปในทิศทางเดียวกันอย่างพร้อมเพรียง
ในบริบทของคำพังเพยนี้ ได้แบ่งพฤติกรรมของคนออกเป็น 2 จังหวะที่สร้างปัญหา คือ
- “มือไม่พาย” สื่อถึงคนที่ละเลยต่อหน้าที่ ไม่ยอมช่วยเหลือส่วนรวม นั่งนิ่งเฉยในขณะที่คนอื่นกำลังเหนื่อยยากลำบากเพื่อให้งานเดินหน้า
- “เอาเท้าราน้ำ” คือการจงใจสร้างปัญหาขัดขวาง โดยการหย่อนเท้าลงไปในน้ำขณะที่เรือกำลังวิ่ง ซึ่งในทางฟิสิกส์จะทำให้เกิดแรงต้าน (Drag) มหาศาล เรือจะแล่นช้าลงทันที และคนที่พายอยู่จะต้องออกแรงมากขึ้นหลายเท่าตัวเพื่อสู้กับแรงต้านนั้น
คนโบราณจึงนำกิริยานี้มาใช้เป็นอุปมาถึงคนที่ไม่เพียงแต่จะไร้น้ำใจในการช่วยเหลือผู้อื่นแล้ว ยังชอบทำตัวเป็นภาระ คอยขัดขวาง ติเรือทั้งโกลน หรือสร้างอุปสรรคให้การทำงานกลุ่มต้องหยุดชะงักหรือพังทลายลงครับ
ตัวอย่างการใช้คำพังเพย
- ในการทำงานกลุ่มครั้งนี้ ถ้าเธอไม่ช่วยหาข้อมูลก็ไม่เป็นไร แต่อย่ามาคอยตำหนิความคิดคนอื่นแบบมือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ เพราะมันทำให้เพื่อนเสียกำลังใจ
- หัวหน้าตำหนิพนักงานบางคนที่นอกจากจะไม่ยอมช่วยกู้สถานการณ์ของบริษัทแล้ว ยังคอยปล่อยข่าวลือในทางลบ เข้าลักษณะมือไม่พาย เอาเท้าราน้ำจริง ๆ
- อย่าทำตัวเป็นพวกมือไม่พาย เอาเท้าราน้ำเลย ถ้าคุณไม่อยากออกแรงช่วย ก็ควรอยู่เฉย ๆ เพื่อให้คนที่มีความตั้งใจเขาทำงานได้สะดวกขึ้น
- โครงการพัฒนาหมู่บ้านต้องล่าช้าออกไป เพราะมีชาวบ้านบางกลุ่มที่มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ คอยร้องเรียนขัดขวางทุกขั้นตอนโดยไม่มีเหตุผลอันควร
- เขาถูกเพื่อนในทีมแบน เพราะมีพฤติกรรมมือไม่พาย เอาเท้าราน้ำมาหลายครั้ง คือไม่เคยช่วยงานแต่ชอบมาวิจารณ์ผลงานของคนอื่นอย่างรุนแรง