สำนวนไทยหมวดหมู่ ย. ย้อมแมวขาย
ย้อมแมวขาย หมายถึง
สำนวน “ย้อมแมวขาย” หมายถึง การนำของที่มีคุณภาพต่ำ ของที่มีตำหนิ หรือของเก่า มาปรับปรุงตกแต่งภายนอกให้ดูดี ดูเหมือนของใหม่หรือของมีคุณภาพสูง เพื่อนำไปหลอกขายในราคาที่แพงกว่าความเป็นจริง เปรียบเสมือนการเอาแมวบ้านธรรมดามาทาสีทับให้ดูเหมือนแมวพันธุ์หายาก พอสีหลุดออกความจริงก็ปรากฏว่าคนซื้อถูกหลอก กล่าวคือ “การตกแต่งคนหรือของที่ไม่ดีโดยมีเจตนาจะหลอกลวงให้ผู้อื่นหลงเชื่อว่าดี” นั่นเอง
ที่มาของสำนวน
มาจากวัฒนธรรมการเลี้ยงแมวของคนไทยในสมัยโบราณ ซึ่งมีความเชื่อกันอย่างแพร่หลายว่าแมวที่มีลักษณะดีหรือมีสีขนที่เป็นมงคลจะนำโชคลาภและสิริมงคลมาสู่ผู้เลี้ยง ด้วยเหตุนี้คนสมัยก่อนจึงพิถีพิถันในการดูแลแมวเป็นอย่างมาก มีการอาบน้ำทำความสะอาดและบำรุงขนด้วยการประทินผิวด้วย “ขมิ้น” หรือนำขมิ้นไปผสมกับ “ปูนแดง” เพื่อให้ขนของแมวมีสีสันที่นวลตาสวยงามและดูมีสุขภาพดี
ทว่าในแวดวงการค้าขายแมวสมัยนั้น เมื่อแมวที่มีลักษณะมงคลตามตำราหาได้ยากและมีราคาสูง จึงมีกลุ่มพ่อค้าที่ขาดความซื่อสัตย์คิดอุบายสกปรกขึ้นมา โดยการนำแมวบ้านธรรมดาที่มีลักษณะทั่วไปมาทำการ “ย้อมสีขน” ด้วยขมิ้นหรือสมุนไพรต่าง ๆ เพื่อตบตาให้ดูเหมือนเป็นแมวที่มีลักษณะพิเศษหรือมีสีมงคลตามที่ตลาดต้องการ แล้วนำไปหลอกขายให้กับผู้ที่ดูไม่ออกในราคามหาศาล
กลโกงนี้สะท้อนอยู่ในโคลงสุภาษิตโบราณที่จารึกไว้ ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ไว้ว่า:
“จับแมวมาลูบล้าง สอดศรี
ขายส่งแสนอัปรี ชั่วช้า
เปนคนคิดเอาดี โดยร่อน ร่อนเฮย
ขายอื่นบคิดค้า คิดย้อมแมวขาย ฯ”
โคลงสุภาษิตนี้ตำหนิพฤติกรรมของคนจำพวกนี้ว่าเป็นการกระทำที่ “อัปรีและชั่วช้า” เพราะเป็นความคิดที่มุ่งแต่จะหาผลประโยชน์บนความเดือดร้อนของผู้อื่นโดยไร้ซึ่งจรรยาบรรณในการค้าขาย
สำนวนนี้จึงถูกใช้เปรียบเปรยถึงการนำของที่มีคุณภาพต่ำหรือมีตำหนิมาตกแต่งภายนอกให้ดูสวยงามหลอกตา เพื่อลวงให้ผู้ซื้อหลงเชื่อและจ่ายเงินซื้อของที่ไร้คุณภาพนั้นไปในราคาแพง
ตัวอย่างการใช้สำนวน
- พ่อค้าคนนั้นเอาผลไม้เน่ามาจัดใส่ตะกร้าสวยๆ แล้ววางลูกดีๆ ไว้ข้างบน แบบนี้มันย้อมแมวขายชัดๆ
- การซื้อรถมือสองต้องดูให้ดี เพราะบางอู่ชอบทำสีใหม่ทับรอยชนหนักเพื่อย้อมแมวขายลูกค้า
- สินค้าลดราคาในเน็ตบางร้านดูดีมากในรูป แต่ของจริงที่ส่งมาคนละเกรดเลย เหมือนโดนย้อมแมวขายเลยล่ะ
- อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาเกินจริงของครีมหน้าใสบางยี่ห้อ เพราะมักเป็นการย้อมแมวขายที่แอบผสมสารอันตราย
- โครงการบ้านจัดสรรบางแห่งสร้างด้วยวัสดุเกรดต่ำแต่ตกแต่งเฟอร์นิเจอร์หรูหราบังหน้า เพื่อจะย้อมแมวขายในราคาแพง