คำพังเพยไทยหมวดหมู่ ม. ไม้ร่มนกจับ ไม้ล้มเงาหาย
ไม้ร่มนกจับ ไม้ล้มเงาหาย หมายถึง
คำพังเพย “ไม้ร่มนกจับ ไม้ล้มเงาหาย” หมายถึง คนที่มีอำนาจ วาสนา หรือมีความร่ำรวย ย่อมมีผู้คนรุมล้อมพึ่งพิงอาศัย แต่เมื่อใดที่สิ้นอำนาจ วาสนา หรือตกอับยากจนลง ผู้คนที่เคยแวดล้อมหาผลประโยชน์ก็จะพากันผละหนีหายไป ไม่เหลียวแลเหมือนแต่ก่อน
เปรียบเสมือนต้นไม้ใหญ่ที่มีใบหนาทึบให้ร่มเงา ย่อมเป็นที่พักพิงของฝูงนกที่มาอาศัยเกาะนอน แต่เมื่อต้นไม้นั้นถูกโค่นล้มลง ร่มเงาที่เคยมีก็มลายหายไป ทำให้นกทั้งหลายบินหนีไปหาที่พึ่งใหม่ทันที กล่าวคือ “คนที่มีอำนาจวาสนา มีฐานะร่ำรวย มีหน้าที่การงานที่ดีมักจะมีคนมาขอพึ่งพาบารมี ให้ความเคารพ ส่วนผู้ที่ไร้อำนาจบารมีแม้ผู้ที่เคยพึ่งพาอาศัยก็หนีหน้าหาย” นั่นเอง
ที่มาของคำพังเพย
มาจากการเปรียบเทียบถึงสัจธรรมของอำนาจในวิถีชีวิต โดยเปรียบคนมีวาสนาบารมีเสมือนต้นไม้ใหญ่ที่แผ่กิ่งก้านร่มเย็น ย่อมมีผู้คนรุมล้อมเข้าหาเพื่อพึ่งพิงเหมือนฝูงนกที่มาอาศัยเกาะพัก แต่เมื่อยามสิ้นอำนาจวาสนาก็เปรียบได้กับต้นไม้ที่ถูกโค่นลงจนไร้ร่มเงาให้กำบังแดดฝน ผู้คนที่เคยแวดล้อมเพื่อผลประโยชน์ย่อมพากันตีตัวออกห่างและผละหนีหายไปในทันที
การเปรียบเปรยนี้สะท้อนให้เห็นถึงธาตุแท้ของสังคมที่มักยึดถือเอาที่พึ่งพิงและผลประโยชน์เป็นปัจจัยหลักในการเลือกเข้าหาหรือทอดทิ้งใครสักคน
ตัวอย่างการใช้คำพังเพย
- ในช่วงที่เขายังดำรงตำแหน่งรัฐมนตรี บ้านของเขาไม่เคยเงียบเหงาเพราะมีแต่คนแวะเวียนมาขอความช่วยเหลือ แต่พอเกษียณออกมากลับไม่มีใครมาหาเลย เข้าตำราไม้ร่มนกจับ ไม้ล้มเงาหายจริง ๆ
- อย่าไปยึดติดกับบริวารที่ห้อมล้อมในวันที่เรากำลังรุ่งเรือง เพราะคนพวกนี้มักจะเป็นประเภทไม้ร่มนกจับ ไม้ล้มเงาหาย พอเราหมดเงินเขาก็พร้อมจะทิ้งเราไปทันที
- นักธุรกิจหลายคนได้เรียนรู้ซึ้งถึงคำว่าไม้ร่มนกจับ ไม้ล้มเงาหาย ก็ในตอนที่บริษัทล้มละลาย แล้วพบว่าเพื่อนฝูงที่เคยร่วมสังสรรค์พากันตัดการติดต่อจนหมด
- การที่คนพากันตีตัวออกห่างเมื่อเห็นว่าพี่สิ้นวาสนานั้น มันเป็นสัจธรรมของโลกแบบไม้ร่มนกจับ ไม้ล้มเงาหาย อย่าไปโกรธเคืองเขาเลย
- สมัยก่อนใคร ๆ ก็อยากร่วมงานกับเขาเพราะเขามีบารมีสูง แต่พออำนาจเปลี่ยนมือ ทุกคนก็รีบไปประจบเจ้านายใหม่ทิ้งเขาไว้คนเดียวตามคติไม้ร่มนกจับ ไม้ล้มเงาหาย
คำพังเพยที่ความหมายคล้ายกัน
- เมื่อพีเนื้อหอม เมื่อผอมเนื้อเหม็น หมายถึง: เวลารวยมีผู้คนห้อมล้อมประจบประแจง แต่เวลาจนผู้คนกลับพากันหนีหาย