สำนวนไทยหมวดหมู่ ย. ยุแยงตะแคงรั่ว
ยุแยงตะแคงรั่ว หมายถึง
สำนวน “ยุแยงตะแคงรั่ว” หมายถึง การพูดยุยง หรือเป่าหู เพื่อให้ผู้อื่นผิดใจกัน แตกความสามัคคีกัน หรือให้สถานการณ์ที่ตึงเครียดอยู่แล้วพังทลายลง
เปรียบกับการเห็นภาชนะที่มีรอยรั่วเล็กน้อย แทนที่จะอุดรอยรั่ว กลับไป “ยุแยง” และ “ตะแคง” ให้น้ำไหลออกมาจนหมด สื่อถึงคนที่เห็นความขัดแย้งของคนอื่นเป็นเรื่องสนุก และคอยซ้ำเติมสถานการณ์ให้พังพินาศ กล่าวคือ “การพูดให้ทั้งสองฝ่ายแตกคอกัน” นั่นเอง
ที่มาของสำนวน
มาจากการใช้คำกริยาที่แสดงถึงพฤติกรรมการบ่อนทำลายอย่างเป็นลำดับขั้นตอน
คำว่า “ยุแยง” มาจากคำว่า “ยุ” (การยั่วยุ) และ “แยง” (การทิ่มแทงหรือสอดเข้าไป) สื่อถึงการใช้คำพูดเป่าหู แทรกแซงเข้าไปในความสัมพันธ์ของผู้อื่นเพื่อสร้างรอยร้าว ส่วนคำว่า “ตะแคงรั่ว” เป็นภาพเปรียบเปรยที่น่าสนใจมาก คือการนำภาชนะที่มีรอยรั่วอยู่แล้ว (เช่น หม้อ ไห หรือโอ่ง) มา “ตะแคง” ให้น้ำหรือของข้างในไหลรั่วออกมาจนหมดสิ้น
เมื่อนำมารวมกัน “ยุแยงตะแคงรั่ว” จึงเห็นภาพของคนกลุ่มหนึ่งที่ชอบเข้าไปหาเศษหาเลยกับความขัดแย้งของผู้อื่น เมื่อเห็นว่าใครมีรอยร้าวหรือมีเรื่องบาดหมางกันเล็กน้อย (มีรอยรั่ว) ก็จะรีบเข้าไป “ยุ” และ “แยง” เพื่อ “ตะแคง” ให้ความสัมพันธ์นั้นพังพินาศ หรือให้ความลับและความขัดแย้งรั่วไหลออกมาบานปลายจนแก้ไขไม่ได้ เป็นพฤติกรรมของคนที่สนุกบนความแตกแยกของคนอื่น
ตัวอย่างการใช้สำนวน
- สองบ้านนี้เขาอยู่กันมาอย่างสงบสุขแท้ๆ พอมีคนนิสัยยุแยงตะแคงรั่ว ย้ายมาอยู่ข้างบ้าน เรื่องทะเลาะกันก็ไม่เว้นแต่ละวัน
- อย่าไปหลงกลคำพูดของเขาเลย เขาแค่อยากจะยุแยงตะแคงรั่ว ให้ทีมเราระแวงกันเองมากกว่า
- ความสัมพันธ์ของเขาทั้งคู่จบลงเพราะมีมือที่สามคอยยุแยงตะแคงรั่ว เรื่องไร้สาระให้ฟังทุกวัน
- ในละครมักจะมีตัวร้ายที่มีบุคลิกชอบยุแยงตะแคงรั่ว คอยบอกความลับของฝ่ายนั้นให้ฝ่ายนี้ฟังเพื่อให้เขาตีกัน
- ถ้าเราหนักแน่นพอ พวกที่ชอบยุแยงตะแคงรั่ว ก็ทำอะไรความสามัคคีของเราไม่ได้
สำนวนที่ความหมายคล้ายกัน
- ยุให้รําตําให้รั่ว หมายถึง: การยุให้แตกกัน, ยุให้ผิดใจกัน