สำนวนไทยหมวดหมู่ ย. ยกตนข่มท่าน
ยกตนข่มท่าน หมายถึง
สำนวน “ยกตนข่มท่าน” หมายถึง การพูดจายกย่องสรรเสริญตัวเอง หรืออวดอ้างความสามารถของตน พร้อมกับพูดจาทับถมหรือดูถูกผู้อื่น เพื่อให้ตนเองดูเหนือกว่าหรือดูเด่นกว่า
เปรียบเสมือนการพยายามสร้างฐานให้ตัวเองดูสูงส่ง โดยการหยิบยกเอาความดีความชอบหรือความสำเร็จของตนมาโอ้อวด พร้อมกับจงใจเหยียบย่ำหรือกดผู้อื่นให้ดูต่ำต้อยลง เพื่อให้ตัวเองดูโดดเด่นและเหนือกว่าอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะด้วยคำพูด กิริยาท่าทาง หรือสถานะทางสังคม กล่าวคือ “การพูดทับถมผู้อื่นแสดงให้เห็นว่าตัวเหนือกว่า, พูดยกตัวเอง และข่มคนอื่นให้ด้อยลง” นั่นเอง
ที่มาของสำนวน
มาจากการเปรียบเปรยถึงพฤติกรรมของคนที่ต้องการสร้าง “ความสูง” ให้กับตัวเอง โดยไม่ใช่แค่การยืนบนที่สูง (ยกตน) แต่ต้องพยายามเหยียบคนอื่นลงไปให้ต่ำกว่า (ข่มท่าน) เพื่อให้เห็นความต่างของระดับชัดเจนขึ้น มักใช้เรียกคนที่มีนิสัยเย่อหยิ่ง จองหอง หรือขาดความอ่อนน้อมถ่อมตน
ตัวอย่างการใช้สำนวน
- ในการประชุมวันนี้ เขาเอาแต่พูดยกตนข่มท่านว่าแผนงานของเขาดีที่สุดและตำหนิไอเดียของคนอื่นว่าใช้ไม่ได้เลย
- พ่อสอนฉันเสมอว่าความสำเร็จที่แท้จริงไม่จำเป็นต้องไปยกตนข่มท่านหรือดูถูกใครเพื่อให้ตัวเองดูสูงขึ้น
- เพื่อนร่วมทีมพากันย้ายหนี เพราะทนนิสัยชอบยกตนข่มท่านของหัวหน้าคนใหม่ที่ชอบพูดจาถากถางลูกน้องไม่หยุด
- แม้เขาจะเป็นเศรษฐีพันล้าน แต่เขาก็ไม่เคยแสดงกิริยายกตนข่มท่าน หรือเหยียดหยามคนที่ด้อยโอกาสกว่า
- อย่ามัวแต่เสียเวลายกตนข่มท่านในโลกโซเชียลเลย เพราะคนเก่งจริง ๆ เขาพิสูจน์กันที่ผลงาน ไม่ใช่คำพูดทับถมคนอื่น
สำนวนที่ความหมายคล้ายกัน
- จองหองพองขน หมายถึง: การแสดงความเย่อหยิ่ง ลบหลู่ต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือผู้มีอุปการคุณ โดยแสดงออกถึงความไม่เคารพ ไม่สำนึกบุญคุณ และวางตัวอย่างโอหัง