คำพังเพยไทยหมวดหมู่ ม. ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก
ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก หมายถึง
คำพังเพย “ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก” หมายถึง การสั่งสอนหรืออบรมเด็กให้ประพฤติดีนั้นทำได้ง่ายและเห็นผลชัดเจนกว่าการไปพยายามสั่งสอนหรือแก้ไขนิสัยของคนที่เป็นผู้ใหญ่แล้ว ซึ่งมักจะมีความคิดเป็นของตัวเองหรือมีนิสัยที่แก้ยากจนเกินเยียวยา
เปรียบเสมือนการดัดกิ่งไม้ในขณะที่ยังอ่อนและยืดหยุ่น ซึ่งสามารถจัดรูปทรงได้ตามต้องการโดยไม่หัก แต่หากปล่อยไว้จนกิ่งไม้นั้นเติบโตแข็งแรงกระด้างจนกลายเป็นไม้แก่ การจะไปดัดให้โค้งมนตามใจชอบนั้นทำได้ยากยิ่ง หรือหากฝืนดัดก็อาจจะหักไปเสียก่อน กล่าวคือ “การอบรมสั่งสอนเด็กให้ประพฤติดีได้ง่ายกว่าอบรมสั่งสอนผู้ใหญ่” นั่นเอง
ที่มาของคำพังเพย
มาจากภูมิปัญญาในการสังเกตธรรมชาติและการทำเครื่องจักสานหรือการดัดไม้เพื่อทำไม้ดัดของคนสมัยก่อน โดยการจะนำไม้มาดัดให้เป็นรูปทรงสวยงามตามต้องการนั้น จะต้องเลือกทำตั้งแต่ตอนที่ไม้ยังเป็น “ไม้อ่อน” เนื่องจากเนื้อไม้ยังมีความยืดหยุ่น มีน้ำเลี้ยง และพร้อมที่จะปรับเปลี่ยนรูปทรงได้โดยไม่หักโค่น ซึ่งเปรียบได้กับการอบรมสั่งสอนเด็กในวัยเยาว์ที่เปรียบเสมือนผ้าขาว ยังไม่มีทิฐิหรือนิสัยฝังรากลึก ทำให้พ่อแม่ครูอาจารย์สามารถปลูกฝังคุณธรรมและระเบียบวินัยได้ง่าย
ในทางกลับกัน หากปล่อยให้ไม้เติบโตจนกลายเป็น “ไม้แก่” เนื้อไม้จะมีความแข็งกระด้างและเปราะกรอบ เมื่อพยายามจะดัดให้โค้งหรืองอตามใจชอบในภายหลังย่อมทำได้ยากยิ่ง หรือหากฝืนดัดอย่างรุนแรงไม้ก็อาจจะหักสะบั้นลงทันที
ซึ่งเปรียบได้กับคนที่เป็นผู้ใหญ่แล้ว มักจะมีนิสัย ความคิด และความเชื่อที่หล่อหลอมจนกลายเป็นความเคยชินไปตามกาลเวลา เมื่อมีความประพฤติที่ไม่เหมาะสมจึงยากที่จะตักเตือนหรือเปลี่ยนแปลงแก้ไขได้โดยง่าย คำพังเพยนี้จึงถูกหยิบยกมาเพื่อเน้นย้ำถึงความสำคัญของการวางรากฐานชีวิตและการขัดเกลานิสัยใจคอตั้งแต่อยู่ในวัยเด็กนั่นเอง
ตัวอย่างการใช้คำพังเพย
- พ่อแม่ควรปลูกฝังระเบียบวินัยให้ลูกตั้งแต่ยังเล็ก เพราะไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก หากปล่อยให้โตจนมีนิสัยเอาแต่ใจแล้ว จะมาแก้ไขภายหลังก็คงลำบาก
- ครูพยายามกวดขันเรื่องกิริยามารยาทของนักเรียนชั้นประถมอย่างใกล้ชิด เพราะเชื่อว่าไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก การสอนตั้งแต่ตอนนี้จะทำให้เด็กมีพื้นฐานที่ดีติดตัวไปจนโต
- หัวหน้าทีมพยายามจะเปลี่ยนวิธีการทำงานของพนักงานอาวุโสที่ทำแบบเดิมมาเป็นสิบปีแต่ก็ไม่สำเร็จ จนเขาต้องรำพึงออกมาว่าไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยากจริง ๆ
- การรณรงค์เรื่องการแยกขยะควรเริ่มที่กลุ่มเยาวชน เพราะไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก เด็ก ๆ จะซึมซับพฤติกรรมใหม่ได้ไวกว่าผู้ใหญ่ที่คุ้นชินกับการทิ้งแบบเดิมมานาน
- อย่ารอให้หลานโตไปกว่านี้แล้วค่อยสอนเรื่องความประหยัดเลย เข้าตำราไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก ยิ่งสอนเร็วเท่าไหร่ เขาก็ยิ่งปรับตัวได้ง่ายขึ้นเท่านั้น